کمکی آراز

واقعه کشته شدن شکر الله خان شجاع نظام :

شجاع نظام مرندی همواره درد سر بزرگی برای مجاهدین تبریز بود. حضور او در تبریز یا مرند ،هردو به ضرر آزادیخواهان بود لذا از میان برداشتن وی در برنامه مجاهدین قرار می گیرد .کسروی جریان کشته شدن شجاع نظام را به صورت کامل و مفصلی بیان داشته و دلایل این عمل و چگونگی انجام یافتن آن را به خوبی ابراز نموده است :

"شجاع نظام در بیرون مرند لشکرگاه زده از سراسر آن پیرامون ها سوار گرد می آورد ،و چنین آگاهی داده که هر که نیاید خانه اش را تاراج خواهد کرد. از آن سوی هر کاروانی که از تبریز یا جلفا می رسید چهار پا و کالای همه را نگه می داشت ،و این بدتر که پروای خودی وبیگانه نمی کرد و چون کسانی از بازرگانان انگلیسی و اتریشی به سراغ کالاهای خود رفتند پاسخ می داد که با دستور تهران آن کار را می کند و هرگز آنها را رها نخواهد کرد .پیداست که دربار قاجاری چه اندیشه شومی را در سر می داشت و از درماندگی و نومیدی به چه پستی ها تن در می داد....(ادامه مطلب را بخوانید )

مقدمه :

مشروطه ایرانی با تمام فرازها و فرودهایش ،کامیابی ها و ناکامی هایش ،خوبی ها و بدی هایش ،در برهه ای از تاریخ سرزمینمان جلوه نمود و مسیر مستمر چندین هزار ساله حکومتهای استبدادی مطلقه راتا حدودی تغییر داد و جهان وجهانیان را شگفت زده نمود .چرا که ایرانیان کاری کرده بودند کارستان.و در جغرافیایی که استبداد شرقی اش زبان زد و خاص و عام بود فریادهای آزادی و آزادی خواهی سر داده بودند.

مشروطیت در ایران به صورت کلی جدال دو گروه سلطنت طلب و مشروطه خواه بود که هر دو دسته بنا به دلایلی در جهت اهداف و خواسته های خود تلاش مینمودند و بر عقاید خود پای می فشردند.

هرچند مشروطه خواهان در قبل از صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه قاجار ،نیز تلاش های فراوانی انجام داده بودند و جانفشانی ها و مجاهدت های آنها چشم گیر بوده است اما خونین ترین و پرحرارت ترین ایام این نهضت در بعد از صدور فرمان و مرگ مظفرالدین شاه صورت پذیرفت.محمدعلی میرزا که سالها در دارالسلطنه ولیعهدنشین تبریز جان مردمان ایالت آذربایجان را به لب آورده بودبعد از مرگ پدر ، بر اریکه حکمرنی ایران زمین تکیه می زند و طریق استبداد مطلقه خود را در پهنه ای بزرگ ترمی پیماید.وی از همان روز تاج گذاری مخالفت خود را با مشروطیت هویدا می سازد و اندک زمانی بعد از آغاز سلطنتش دیگر رمقی در جان مشروطه و مشروطه خواه باقی نمی گذارد.حالا دیگر قلب رنجور انقلاب تنها در یکی از ایالتهای ایران می تپید و تنها یک ایالت بود که سایه شوم استبداد را بر سر خود تحمل نمی کرد تمای نهضت بدان ایالت خلاصه شده بود :ایالت آذربایجان .

با این وجود طرفداران سلطنت و حافظان تخت و تاج محمد علی شاهی در در جای جای آذربایجان حضور داشتندو در مسیر مجاهدین مشروطه خواه این خطه سنگ اندازی می کردند.

تبریز اصلی ترین پایگاه مشروطه خواهی تلقی می شد و فشارهای دولتیان نیز بیش از همه جا بر تبریز وارد می گشت .تا تبریزیان مشروطه چی دست از آرمان آزادی خواهی خود بردارند و فرامین محمد علی شاه قاجار را مطاع باشند.

یکی ازمهم ترین شخصیت های طرفدار دستگاه سلطنت و مخالف مشروطیت ،شکرالله خان شجاع نظام مرندی ،حاکم مرند می باشد .وی با اقتدار هر چه تمام در مناطق شمالی آذربایجان تا سواحل رود ارس قدرتنمایی می کرد و عرصه را بر مشرو طه خواهان آذربایجان تنگ می نمود.

مجاهدین تبریز هم ضربات فراوانی از این مرد حکومتی خورده بودند و از او به عنوان یکی از قدرتمندترین و بزرگترین دشمنان مشروطه یاد می شد.

شخصیت ویژه شجاع نظام ،اقدامات و مبارزات او علیه مشروطه در دوران جنگهای تبریز ،جنگهای گوناگون وی در نقاط مختلف آذربایجان و سرانجام ترور او توسط مجاهدین تبریز از مهم ترین و جالب ترین زوایای زندگی این مرد جنگ و آتش به شمار می آید.

در این بین علاوه بر کتب تاریخنگاری منبع دیگری نیز در دسترس ما قرار دارد و آن حکایات اقدامات و مبارزات شجاع نظام می باشد که در گنجینه سینه های مردمان آذربایجان محفوظ مانده است .از سوی دیگر نوادگان شجاع نظام نیزخاطرات جالبی از زندگانی او راروایت می کنند .مطالب و خاطراتی که در تکمیل مندرجات کتب تاریخنگاری عهد مشروطه ارزشمند می باشند و بسیاری از این نوشته ها و آثار را تایید می نمایند .

(بخشی از مقاله شجاع نظام مرندی دشمن سرسخت مشروطه - همایش مشروطه در تهران ۱۳۸۵- سجاد حسینی )

عمورون گونلري بير بير كئچير.دورن لريميز بو گونوموزه تاريخ اولور.تاريخ بيزيم هرنه منه ميزدي.بابا لارئمز آنالارئميز  توپراقدا ياتان هر بير عزيزيميزين ايزين بيرجه تاريخ دن آلا بيله ريك.اونا گوردي كي تاريخ له بيز دوگونله شميشيك.تاريخيميزي اونوتماياق. اونو اونوتساق هر بير زادئمئزي اونوتموشوق.اونو ساخلاياق و قوروياق .هر بيري ميزين بورجودور آنا وطنه بو اونملي ايش.آلله دان ايسته ييره م مني بو يولدا كو مك ائدسين.بير گونو دوشونوم كي وطنيمين تاريخينده بير ايز قويوب اونون قارانلئق تاريخينه پنجره لر آچئم.