کمکی آراز

آیینه در فرهنگ مردم آذربایجان از جایگاه والایی برخوردار است .آذربایجانی ها آیینه را نمادی از روشنی و پاکی می دانند و در این خصوص تنها آب می تواند با آیینه همسانی کند و از این روست که تنها آب و آیینه شایستگی جای گیری در کنار کتاب مقدس را می یابند و نو عروسان به هنگام بدرقه به خانه بخت با آب و آیینه و قرآن بدرقه می گردند.آیینه پیش روی عروس گرفته می شود تا دیدگان او در زلال آیینه بیفتد و تصویرش در هیچ چیز دیگری جز صفحه پاک و بی آلایش آیینه انعکاس نیابد.صدای سلام و صلوات و خیردعای پدر و بزرگان فامیل عروس فضای مجلس را عصر آگین می کند. اسپند ها دود می کنند و عروس جوان رخ در آیینه از زیر قرآن عبور می کند و آب زلال را فرو ریخته در پشت سر خود می یابد.

حتی قبل از آن نیز آیینه شمعدان و قرآن نمادهایی از روشنی و پاکی و تقدس در سفره عقد قرار می گیرند تا نخستین لحظات زندگانی زوج های جوان از وجود آن متبرک گردد.و از این روست که خرید آیینه و شمعدان و قرآن از جمله اساسی ترین خریدهای عروسی تلقی می گردد.

این همان آیینه بخت است که برای هر زوجی چونان انگشتری بخت دارای ارزش و اعتبار فوق العاده ای می باشد.اما افسوس که بخت با رخشنده حیدر بابای شهریار یار نبود :"رخشنده نین بخت آیینه سی کاس اولدی"

آیینه و قرآن در هنگان ورود به خانه جدید و نو نیز درکنار هم قبل از هر اسباب و وسایل دیگری وارد می شوند و در گوشه ای از خانه خصوصا بر روی طاقچه قرار می گیرند.

خرید آیینه نو در جهارشنبه آخر سال به همراه جارو و شانه از دیگر رسم های قدیمی مردم آذربایجان به حساب می آید.آیینه در سفره نوروزی نیز جای می گیرد تا روشنی بخش سال جدید هر خانواده آذربایجانی گردد.

رد پایی از آیینه را می توان در دیگر آیین ها و سنت های مردم آذربایجان یافت :

گهواره نمادین حضرت علی اصغر(ع) در مراسم بئشیک یا لای لای بالام ، اسب نمادین ذوالجناح ، خیمه های نمادین ابا عبدالله الحسین (ع) و... در مراسم دهه نخست ماه محرم با آیینه تزئین می گردند.

گوسفند قربانی هم که به خانه نو عروسان در اولین عید قربان زندگی زناشویی فرستاده می شود نیز با آیینه مزین می شود.

جالب این که نگاه کردن کودک در آیینه در نزد آذربایجانی ها عملی نکوهیده برشمرده می شود و گفته می شود این عمل موجب دیوانگی کودک می گردد.

هنوز نیز مادربزرگ ها بوی اوخشامای معروف "آینا داراخ یالاندی " را برای نوادگان خود زمزمه می کنند :

آینه داراخ یالاندی

(اسم کودک )منیم بالامدی .