قئزئل اوزن اوزور یامان

ناز ایله سوزور    یامان

گاه دوم دوز   آخماقدادئر

گاه بئلین بوزور   یامان

قئزئل اوزن گوی آیناسی

داغلار   بو  چای  آناسی

جنت تک  یام  یاشیل دئر

وزش بادهای سهمگین همواره باعث ترس و وحشت انسانها می شده و می شود . ترس از صدای رعب انگیز این تندبادها و خسارتهایی که به دنبال داشته موجب می گشت تا انسانها به دنبال راه کاری برای مقابله با آن باشند و به هر طریقی که شده در فرونشاندن آن تلاش نمایند.

در آذربایجان نیز در گذشته روش های مختلفی برای این کار در پیش گرفته می شد یکی از این روش ها بهره جستن از فرزند نخست خانواده در آئینی است که مردم اعتقاد داشتن با برپایی آن باد نیز فرو می نشیند.نکته قابل توجه این که در برخی دیگر از سنت ها و آئین های آذربایجانی نیز همین فرزند نخست خانواده که از او با عنوان ایلک اوشاق یاد می شود وارد عمل شده  و در رفع بلاها و آسیب های مختلف تاثیر می گذارد.

در آئین مربوط به فرونشاندن باد فرزند نخست خانواده در کنار تنور قرار می گیرد ازیک طرف تنور به طرف دیگرش می پرد و چنین می خواند:

من آنامئن ایلکییه م

سلیمانئن مولکییه م

آغزی قارا تولکییه م

من یاتئرام سن ده یات

ترجمه :

من فرزند نخست مادرم هستم

از این رو چون ملک سلیمان ارج و قیمت دارم

و چون روباه دهن سیاه هستم

ای باد من می خوابم تو نیز بخواب

هنگامی تمام شدن مصراع پایانی ،فرزند نخست خانواده بایستی در گوشه ای از کناره تنور بنشیند و دستهایش را  بر روی سرش بگذارد.

در آئین دیگری برای فرونشاندن باد تخم مرغ های نیم رو شده ای را بر روی دیوار می کوبند تا با این عمل باد نیز فروکش کند.

اسامی قدیمی برخی محلات و مناطق علمدار:

1- دیزه  2- قئزئل بئل  3-  قئرخ آیاق 4-  حاجی باغی  5-  کند گول باشی 6-  سید گول باشی  7- پیر محله سی 8- بایر محله سی 9- دیک 10- زیراتلئق (زیارتلئق یا زیارتگاه ) 11- قدمگاه 12- قتیل گاه 13-تره بار(سیدلر قبرستانی) 14- شیطانا بازار 14- میدان 15- پیشیددی(پیشیبدی ) 16- میرو (میرآب)17- امامعلی 18- ماشئن آرخی 19- شول 20- خانلئق 21- یوخاری باغلار22- قینر باشی 23- گوتورگه 24- شئرشئرا 25- شاها ب

اونونان    بیرجه   او  ،  الله   باشارا

بالاما قوربان  بالئخلار

بالام ها واخت آرئخلار

بالاما   قوربان  ایلانلار

بالام ها واخت دیل آنلار

من  دلی    بوداغلاردا

سس سالدئم بوداغلاردا

سسیمه   سس  وئریدیلر

بولبول لر   بوداغلاردا

سفره   میزده     قایقاناخ

گول  مربا ، اریک  قاخ

دادوئرمیرسنسیز هئچ زاد

نه  شیرین  بال نه  مالاخ

کردیمیزده     اطلسی

گلیر سئرچه لر سسی

اولونوده       دیریدیر

طبیعتین         نفسی

من عاشیق سوزوم چوخدور

یانئرام   کوزوم    چوخدور

باخسا  یار  گوره ر   منده

صبر ایله دوزوم   چوخدور

دوز دی کی دییه رلر "بالادیئل بلادی بالادئییب لر قورخماسئن لار" .آما آنالارئن ایستکلی سسلری دائما بالالارینا قوشمالار دئییب بوی لارئنا اوخشایارلار.

بو بوی اوخشامالاردان ایکی سی بورادا گتیریلیر.بونو گرگر ماحالئنئن آنالاری بالالارئنا اوخویارلار:

بالاما قوربان اینک لر

بالام ها واخت ایمک لر

بالاما قوربان جامئش لار

بالام ها واخت قامئش لار

هر بویاخ دا انیسان لار اولار هر رنگ ده آدام لار. بیر سئرا آغ اولار پانبئخ کیمی ،بیر سئراسی قئرمز ،

قئزئل آلما کیمی ،اما قارانئن آدی بسی چوخ دور . بو بویاخئن آیری عالمی وار.

آذربایجان فولکولوروندا ایسه قارالار وصفینده چوخلی سوزلر ،شعر لر و قوشمالار وار:

هاممیدان مشهور بو کی :

"قارا بالایا سوز دئمک اولماز

قارا بالانی دیندیرمک اولماز "

قار بالانئن آیری بیر شعر ده بوینونا گوزل سوزلرله اوخشامالاراولور:

"قارا قئزئم قندیلی قئزئم

شاه عباسئن گلینی قئزئم

بوگون صاباخ نیشان گه له ر

انلیک ایله تیشان گه له ر

بو دره دن بیر خان گه له ر

او دره دن سولطان گه له ر"