کمکی آراز

من بولموره م نه دن بو گولون قلبی قاره دی
کونلون قان ایلییه ن بو نه دیرسانکی یاره دی
چول اوزره هر بوجاقدا قوروبدور یانار اوجاق
چول گوی کیمیندی گول اونا بیر آی پاره دی

من بولموره م نه دن یانئر اول اود چولون اوزی
هم یاندئرئر اوجالاری هم اودلویور دوزی
اوغودلارا قئزئل تیشان ایله بزه ک وئرئب
قاپ قارا سورمه ایله بویانمئش ایری گوزی

عزيزيم وطن ياخشي / گيمه گه كتن ياخشي / گه زمه گه غريب اولكه / اولمه گه وطن ياخشي

ايران سرزمين چهارفصل جهان است و وجود آب و هواي متنوع در يك مقطع زماني يكي از جاذبه‌هاي سرزمين كهن ماست، در اين ميان درحالي‌كه بخش‌هاي زيادي از كشور تابستان‌هاي بسيار گرم و طاقت‌فرسايي را سپري مي‌كنند، آذربايجان كوهستاني و زيبا ميزبان نسيم‌هاي خنك و روان‌فزايي مي‌باشد كه اين خطه از كشور را به بهشتي زميني مبدل ساخته است. به گزارش بخش ايرانشناسي خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، تبريز نيز به عنوان معروف‌ترين، بزرگ‌ترين و مهم‌ترين شهر منطقه آذربايجان از اين امر مستثنا نيست، دماي هواي اين شهر در فصول گرم سال از 35 درجه افزايش پيدا نمي‌كند و اين در حالي است كه دماي هوا در شب چندين درجه كاهش پيدا مي‌كند و خنكاي هواي شب‌هاي تبريز به‌همراه نسيم‌هاي پي‌در‌پي شبانه مثال‌زدني مي‌باشد. اما اين شهر نتوانسته است براي تابستان‌هاي خنك و دوست‌داشتني خود ميهمانان قابل‌توجهي را جذب كند. در سطح شهر نيز توريست و جهانگرد داخلي و خارجي انگشت‌شماري قابل مشاهده مي‌باشد. آثار تاريخي تبريز هم از وضع آن‌چنان مطلوبي برخوردار نيستند، ارك كه يكي از مهم‌ترين آثار تاريخي اين شهر و از جمله ارزشمندترين بناهاي اسلامي جهان محسوب مي‌گردد، وضع نامطلوبي را دارد. در سطح شهر نيز شايد هيچ تابلوي راهنمايي نيست كه محل اين بناي تاريخي را نشان دهد. از بناي ساختمان ساعت (عمارت شهرداري) هم استفاده اداري مي‌شود و معمولا جنبه‌هاي تاريخي و معماري آن كمتر مورد توجه قرار مي‌گيرد. شهرداري تبريز طرح زيبا و پرهزينه‌اي را براي ميدان ساعت (مقابل بناي ساختمان ساعت) ايجاد كرد؛ اما فواره‌هاي آب تعبيه‌شده در اين ميدان اكثرا قطع مي‌باشند و شهروندان تبريزي هر روز تنها حوضي را در اين ميدان مي‌بينند كه دور و برش را گل و چمن كاشته‌اند. خانه‌هاي قديمي تبريز نيز در گوشه و كنار اين شهر قابل مشاهده هستند. خانه سلماسي، خانه حاج‌مهدي كوزه‌كناني، خانه ثقه‌اسلام، خانه ذكاء، و غيره ازجمله اين مواريث فرهنگي مي‌باشند، گه‌گاهي هم يكي از خانه‌هاي تاريخي شهر در مسير بازگشايي يك خيابان جديد قرار مي‌گيرد و بدين‌ترتيب از روي زمين برچيده مي‌شود. تبريز شهر اولين‌هاي ايران در خصوص مدرسه‌هاي سبك جديد نيز اولين است. مدارس قديمي در جاي جاي تبريز به چشم مي‌خورند بسياري از اين بناها ناشناخته مي‌باشند و يا از سوي يك طرح جديد شهري مورد تهديد قرار گرفته‌اند. اين شهر موزه‌هاي گوناگوني را داراست. موزه آذربايجان، موزه مشروطيت، موزه قرآن و كتابت و موزه سنجش از جملهاين گنجينه مي‌باشد، طبق زيرين موزه آذربايجان پيكره‌هاي زيباي هنرمند تبريزي، احد حسيني، را در بردارد اما بنا به گفته كارشناسان اين مجسمه‌ها با فلسفه وجودي موزه آذربايجان هيچ سنخيتي ندارند و بايد در محلي ديگر مانند يك نمايشگاه دائمي و يا موزه هنرهاي معاصر نگهداري شوند. موزه مشروطيت تبريز هم از كمبود جا رنج مي‌برد؛ چرا كه اداره ميراث فرهنگي استان آذربايجان شرقي نيز به‌همراه اين موزه در محل خانه مشروط (خانه حاج‌مهدي كوزه‌كناني) قرار دارند و فضاي اندكي براي موزه باقي‌مانده است. مزه سنجش شهر تبريز نيز در يكي از پس‌كوچه‌هاي شهر درخانه تاريخي سلماسي ايجاد شده و آثار آن از لحاظ قدمت و تعداد و معفري و تاريخچه وضع بسيار نامطلوبي را داراست. مسجد كبود، مقبره‌الشعرا، امامزاده سيد‌حمزه، ربع رشيديه، خانه پروين اعتصامي، موزه ادبي شهريار، نمايشگاه آثارهنري استاد بهتوني، تفرج‌گاه شاهگلي، مزار باقرخان سالار ملي، قبرستان تاريخي طوبائيه، بازار سرپوشيده تبريز، آرامگاه دوكمال، مسجد استاد شاگرد، مسجد امامزاده، برج آتش‌نشاني، بناي خلعت پوشان، دروازه تاريخي باغميشه، گنجينه كتب تاريخي كتابخانه مركزي، ساختمان مركز اسناد، پل‌هاي قديمي و غيره از ديگر آثار تاريخي تبريز هستند. آثار ارزشمندي كه كمتر شناخته شده‌اند و بعنوان پتانسيل‌هاي گردشگري اين شهر تاريخي ايران‌زمين محسوب مي‌گردند، شهري كه چشم‌ به راه مسافران و ميهماناني از هر كجاي گيتي دوخته است.(گزارش از سجاد حسيني)

ميراث فرهنگي تنها در آثار تاريخي ، ابنيه باستاني ،سكه ها و سفالينه هاي قديمي و… خلاصه نمي شود بلكه اين موارد تنها نيمي از ميراث فرهنگي ملت ها را تشكيل مي دهند . اما مواريث فرهنگي ارزشمند ديگري هم وجود دارد كه كمتر مورد توجه ما انسان ها قرار مي گيرد و آن آداب ،سنن ،آئين ها ،ادبيات شفاهي ،نوع پوشش ،غذاهاي سنتي ،… مي باشد مواريث ارزشمند فرهنگي كه بخش قابل توجهي از آنها هنوز زنده اند و در زندگي انسان ها جاري مي باشند ،بخش ديگرشان سال هاست كه فراموش شده اند وبخشي در حال مرگ و نيستي هستند .شايد نابودي يك بناي تاريخي چنان جنجالي در مطبوعات و رسانه هاي گروهي ايجاد كند كه مدتها فكر مردم جامعه اي را متوجه خود سازد و افكار عمومي در قبال آن واكنش هايي را نشان دهند. اما نابودي يك سنت نيك و پسنديده به يادگار مانده از صدها سال پيش و يا فراموش شدن لغات و اصطلاحات يك زبان يا گويش محلي هيچ گاه جار و جنجالي به پا نمي كند و در بين بي توجهي همگان رهسپار فنا و نيستي مي گردد.بسياري از افراد كه سنگ فرهنگ دوستي وعلاقه به ميراث فرهنگي را به سينه مي زنند خود شايد در تسريع روند چنين امري نقش داشته باشندو خود ويران گر مواريث معنوي تلقي گردند. هر چند در گذشته بيشتر تهديدات در اين خصوص از سوي مسئله دولت ـ ملت سازي ،فرهنگ هاي زير مجموعه و مغلوب را تهديد مي نمود اما امروزه سيل بنيان افكن ديگري مواريث معنوي را تهديد مي كند و آن چيزي نيست جز مسئله جهاني شدن.دنياي امروزي ما به سوي يكسان سازي و جهاني گشتن پيش مي رود. اما همگان در اين روند يكسان گشتن ها مانند كه وچه خواهند شد؟ و كدامين فرهنگ برازنده مردمان تمام كره خاكي خواهد شد؟ پاسخ تنها در يك جمله است :فرهنگ قدرتمند غالب خواهد شد و فرهنگهاي ضعيف به فراموشي سپرده خواهند شد.در اين روند جهاني شدن تا كنون قوي سبقت از سوي غربي ها روبوده شده و ملت هاي شرق چندان توفيقي نداشته اند و حتي بسياري تا كنون از خواب غفلت بيدار نشده اند .پس اكنون وقت بيداري شرقيان است تا هم از مواريث فرهنگي معنوي خود دفاع نمايند و هم آن را به جهانيان عرضه دارند . چرا كه شرقيان ميراثدار تمدن ها و فرهنگ هايي بسيار غني با پشتوانه چندين هزار ساله اند و در صورت تلاش و كوشش در اين راه مسلما توفيقاتي را كسب خواهند نمود. هر يك از انسان ها مي توانند پاسبان و پاسدار ارزش هاي فرهنگي قومي خود باشند .واز مرگ اين گوهر هاي بي بديل معنوي جلوگيري نمايند . اگر فراموشي يك واژه اصيل از زباني به مانند نابودي يك بناي ارزشمند باستاني تلقي شود و از وقوع آن ممانعت گردد مسلما ما شاهد فجايع فرهنگي از قبيل مرگ زبان ها ، نابودي سنت ها، تغيير پوشش و لباسهاي محلي و… نخواهيم بود.و كساني كه توجه به فرهنگ وسنن اصيل و قديمي را پرداختن به چيزهاي بيهوده و چرت و پرت مي انگارند و نوعي عقب گرد بر مي شمارند بايد بدانند چنان در خواب غفلت و جهل فرو رفته اند كه از واقعيات جهان امروزي بي خبرند.توجه به فرهنگ بومي و محلي گام گذاشتن به سوي گذشته و پسرفت نمي باشد بلكه محكم ساختن جاي پا براي گام نهادن به سوي آينده اي هر چه بهتر و موفق تر است. كاري كه ژاپن در پياده ساختن آن موفق شدند. آنها محاسن دنياي صنعتي غرب را گرفتند اما با آن زبان ژاپني ،فرهنگ شينتو و آيين وسنن ويژه شرق دور. يك ژاپني هيچ گاه به تمدن معنوي خود پشت نكرد،لباس سنتي خود را از ياد نبرد و ترك نكرد ،مراسم چاي و گل آرايي را تعطيل ننمود ،كيوتو را بر زرق و برق ابر شهر هاي غربي ترجيح نداد ،اما پيشرفت كرد و موفق شد.آنها فرهنگ غني خود ارج نهادند و آن را چرت و پرت و مانع پيشرفت ندانستند و حقيقت نيز چيزي جز اين نيست.

جوما آخشام لاری بوغدا رنگینده یدی /

 اونون گویونده بازار مچیدیندن گلن قرآن سسی اوجالمیشیدی /

یئرینده سه /

 منیدیم آنامئن قوینوندا/

جوما آخشام لاری گوموشدن ئیدی /

اونون یئری قار برکتینه بوله نمیشئیدی /

گویو اوزره آیاز آت چوغدوروردی /

جوما اخشام لاری سامان بویا سئندایدی /

اونون دار کوچه لرینده /بیزیم اوشاق لار دسته میز /

گیزلن پاچ اویونو قورموشدو /جوما آخشام لاری ناغئل لار کیمنئیدی/

 ناغئل  لار کیمی اوزون /

 ناغئل لار کیمی اشید مه لی.