کمکی آراز

يكي از مشخصه‎هاي غذاهاي مناطق كوهستاني كه در آن دامداري نيز رونق دارد،‌ وجود كشك در غذاست. كشك در غذاهاي سنتي منطقه جلفا نيز حرف اول را مي‎زند. لا اقل در مشهورترين غذاي سنتي اين شهر ،‌قورود قيله،  اين ماده غذايي به قدري اهميت دارد كه واژه  قورود (كشك) در عنوان اين غذا به كار رفته است. از ديگر غذاهاي سنتي اين منطقه كه امروزه كمتر نام و نشاني از آن را مي‏يابيم،‌نوعي كوفته تحت عنوان »قورودلو كوفته» است. در اين نوع از كوفته كه تا 60  و 50 سال پيش در مطبخ‎هاي منطقه جلفا طبخ مي گشت،‌كشك حرف اول را مي زند.

نكته جالب توجه اينكه در بسياري از ق همبستگي معناداري بين سود عملياتي و قيمت سهام در شرکت‌هاي پذيرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران در صنعت دارو سازی وجود دارد.ا و قصبه‎هاي اين منطقه در شب حنابندان با دو غذاي سنتي كشك دار يعني قورودلو كوفته و قورود قيله از ميهمانان پذيرايي مي شد. بي ترديد ارتباطي بين مراسم شب حنابندان و غذاهاي كشك دار در فلسفه آيين هاي سنتي اين منطقه وجود داشته است كه ما فعلا از آن خبر نداريم.  

در آستانه نوروز باستان

کمکی آراز

وبلاگ تخصصی تاریخ، ادبیات و فرهنگ ساحل نشینان جنوب ارس

محفل علمی ترین بحث‎های تاریخ محلی جلفا

پیشخوان ناب ترین طرح‎ها و ایده‎ها برای پیشرفت جلفا

هشت ساله شد!

جلفا

جلفا در لغت به مفهوم بافنده است. در زبان ترکی آذربایجانی نیز چنین مفهومی از این واژه اخذ می‏گردد. برای مثال در ادبیات عامیانه این زبان مثل‎هایی وجود دارد که در آن واژه مذکور در معنا و مفهوم «بافنده» به کار برده شده است:

ایشین چوخدو، وئر جولفایا

ترجمه: کارت زیاد است، به جلفا بده.

مراد از کار در این مثل، محصولات خام ریسندگی است که برای تبدیل شدن به منسوجات نیاز است به «جلفا» (بافنده) سپرده شود. وقتی مقدار این محصول اندک باشد، توسط فرد تولید کننده تبدیل به پارچه می‎شود. اما در صورت زیاد بودن محصول، می‎بایست بخشی از آن که تبدیل آن پارچه از عهده آن فرد و خانواده او خارج است؛ به متخصص آن امر یعنی «جلفا»(بافنده) سپرده شود.

جولفا کفن سیز اوله‏ر

ترجمه: جلفا بدون کفن می‏میرد.

این مثل نیز مصداق مثل فارسی «کوزه گر در کوزه شکسته آب می‏خورد» است. یعنی برای کسی که «جلفا» است و شغل بافندگی پارچه را دارد، به هنگام مرگ چند متر از آن همه پارچه تولیدی اش نیز قسمت نمی‎شود تا در مراسم کفن و دفن از آن به عنوان کفن برای او استفاده شود.

درباره وجه تسمیه شهر و منطقه جلفا نیز باید گفت که این منطقه در گذشته یکی از کانون های اصلی تولید ابریشم، پنبه و پشم بوده است و اکثر اهالی این منطقه به نحوی در تولید این محصولات خام و یا تبدیل آن به نخ و پارچه و گلیم و جاجیم و پلاس و ... نقش داشتند. در بسیاری از روستاهای منطقه ده‎ها نفر به شغلی مشغول بودند که بدان «جولفاچی لیق» (بافندگی) می‏گفتند.

در نقشه‎ای فرانسوی تحت عنوان عملیات نظامی در آناطولی شرقی و قفقاز مربوط به سال 1914م. نام و موقعیت جغرافیایی بسیاری از قصبه‎ها و آبادی‎های شمال آذربایجان نیز ذکر گشته است.‏

در این بین می‏توان به مواردی چون Alamdar (علمدار)،  Airandidbi (آیران دیبی)،  Astamal (آستمال)، Dismer (دیزمار)،   Siari(سی یاری)، Iri (ایری) اشاره داشت.

سیه سران یکی از روستاهای معروف شهرستان جلفا می‏باشد. این روستا در چند کیلومتری شهر هادیشهر واقع  و در جوار روستای لیوارجان  واقع شده است. وجه تسمیه سیه سران از ابعاد مختلفی قابل بحث است.

«سیه سران» از دو واژه «سیه» و «سران» تشکیل شده است که اولی تداعی گر رنگ سیاه و دومی به مفهوم کلاه و سرپوش می‏باشد. یعنی جایی که در آن مردمانی با کلاه‏های سیاه رنگ زندگی می‏کنند. یک سوال: چه کسانی در طول تاریخ از کلاه و یا هر نوع سرپوش سیاه رنگ استفاده می‏نمود؟ در پاسخ بدین سوال باید گفت که کلاه یا عمامه سیاه همواره مخصوص سادات بوده است و از آن جایی که تعداد کثیری از سادات در این روستا زندگی می‏کنند، می‏شود تا حدود این وجه تسمیه را پذیرفت.

اما به نظر می‎رسد که عنوان «سیه سران» ترجمه یک عنوان ترکی می‏باشد. دلیل این گفته ترجمه‏های مشابهی است که برای برخی از واژگان ترکی در طول تاریخ ارائه شده است. مشهورترین این واژگان عبارت «سرخ سران» است که برای نامیدن قزلباش‏ها استفاده شده است.

با این اوصاف به احتمال قوی سیه سران نیز ترجمه واژه «قارا پاپاق» و یا «قارا قالپاق» است. این طایفه یکی از مشهورترین طوایفی است که در طول تاریخ در ایران، قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی زندگی کرده است و بر روند تحولات سیاسی و اجتماعی تأثیر گذاشته است.

البته سیه سران در یک منبع مربوط به دهه 20 هجری شمسی به صورت «سید سران» نیز آمده است و به نظر می‏آید در این شکل ازتلفظ که وجه تسمیه‎ای جز «محل زندگی سادات» نمی‏توان قائل شد. البته این امر می‏تواند یک خطای متأثر از خاستگاه سیادت انتساب اهالی روستا باشد.

آراس ایرماقی

نام قدیمی آراقس در. آسیای عثمانیده و ارضروم ولایتی داخلنده ارضرومک 40کیلومتره جنوبنده کائن بیککول طاغندن نبعان ایله پاسین اووه سنی لایقیله صولادقدنصکره روسیه حدودی داخلنده کور و یا قور نهرینه قاریشان بیوجک بر ایرمقدر. ولایت داخلنده کی طول مجراسی 160 کیلومتره در.

ممالک عثمانیه نک تاریخ و جغرافیا لغاتی – علی جواد

کرکنه کندی

بو نهرلری کچدکدن صونکره 6 ساعت کیدوب «کرکنه» کندنده منزل آلدق. بوراسی تبریز ایالتنده مرند نهری حدودنده اوچیوز خانه لی، جامع و حماملی، مختصر چارشیله معمور کنددر. لکن خلقی قزل باش ، بو جهتله غایت قلاشدرلر. کارلری هپ پای بافلقدر. چونکه صحرالرینک پنبه سی ممدوح و فراواندر، بز طوقورلر. بوردان ینه قبله یه 9 ساعت کیدرک «زنوسه» کندنده منزل آلدق.

اولیا چلبی سیاحت نامه سی

آراس چایی

بو چای ارضرومک جنوبنده بولنان «پالان دوکن» طاغلرندن چیقه رق شرقه دوغری جریانله «حسن قلعه» و «مجنکرد» موقعلرینی صولندن و «دلی بابا» موقعنی صاغندن سقی ایدن کوچک تابعلرینی بعد الاخذ قافقاسیه ممالکنه داخل اولور.

منبع: مفصل ممالک عثمانی جغرافیاسی

کمکی آراز نیز با قلب مملو از عشق به سرزمین «کوهستان سترگ و رود خروشان»، طرح‎ها و پیشنهادهایی را مطرح می‎سازد که از سرچشمه زلال تخصص و تفکر تغزیه می‎گردد.

 پیشنهاد و طرح جدید:

الف) ایجاد باغ وحش، پارک پرندگان در جلفا

اهمیت طرح:

فقدان چنین فضاهای طبیعی در منطقه شمالغرب کشور

باغ وحش و پارک پرندگان می‏تواند حالت بومی نیز داشته باشد. یعنی گونه‏های جانوری بومی منطقه شامل جانوران منطقه حفاظت شده کیامکی، کامتال، یکانات و هرزندات و پرندگان حوزه رود ارس در مجموعه‎ای نگهداری شود.

البته می‏توان مجموعه ای بزرگتر از گونه‏های بومی و غیر بومی ترتیب داد و در این بین با جدا سازی گونه‏های بومی استعدادهای اکوتوریسم منطقه را تبلیغ نمود.

این چنین فضایی می‎تواند از جهات مختلف مهم و ارزشمند باشد.

الف) جذب گردشگر از منطقه شمال غرب کشور و جمهوری خود مختار نخجوان

ب) آشناسازی اهالی بومی منطقه با ثروت‏های طبیعی منطقه و لزوم حراست از آن

ج) برگزاری کلاس‎های دانشجوآموزان در محیط پارک و ارتقای سطح علمی ایشان

د) ایجاد اشتغال برای قشر تحصیل کرده منطقه خصوصاً متخصصان دامپزشکی و علوم زیستی

ب) ایجاد پارک گیاهان و گلها در جلفا:

پارک گیاهان و گلها از جمله پارکهایی است که در نواحی مختلف کشور نمونه‏هایی از آن وجود دارد. در این بین پارک گلهای شهر اصفهان بسیار مشهور و معروف است و برای الگو برداری نمونه خوبی به شمار می‏آید. در پارک گلها نیز می‏توان علاوه بر عرضه گونه های گوناگون گیاهان تزئینی، نمونه هایی از گیاهان بومی منطقه را نیز با مشخصات علمی و محلی عرضه نمود. در پارک گلها مجموعه‏ای از گیاهان مناطق گرمسیری نیز در معرض نمایش قرار می‏گیرد که برای بازدیدکنندگان ایرانی بسیار جذاب است. برای مثال عرضه انواع کاکتوس های غول پیکر، درختان آناناس و موز، گیاهان حشره خوار، گلهای بدبوی غول پیکر و ...